urimtal деген не?


Өрімтал – өрімдей жас дегеннен шығады. М: Өрімтал жігіт ең өр кеуде. Негізінен жас ер жігітке (16-23 жас аралығы) қатысты қолданады. Қыз балаға қолданғанын кездестірмеппін. Өрімтал жігіт, өрімталдай…

Қазақ тілінің орфографиялық сөздігінде (2007 жылы Р.Сыздықтың редакторлығымен шыққан соңғысында) 323-бетте “өрімтал” сөзі тізімде бар.

Сөзжасам жағынан алғанда бұл сөздің жасалуында қазақ тілінің үндестік заңына тән емес ерекшелік бар. Өрімтал сөзі негізінен екі компонеттен тұрады. Біріншісі жіңішке дауысты дыбысты “өрім” сөзі (өрілу, өрілген, өріл) оған “-тал” (жуан) сөз тудырушы жұрнағы жалғанған.

2000 жылы Жезқазғанда оқып жүргенде «Сарыарқа» аймақтық газетінде жастар мен студенттерге арналған “Өрімтал” атты бір бет жүргізген едік. Сол атауды әлі күнге дейін ілестіріп жүрмін. Осыдан бір жыл бұрын “Аяулым” атты журналдан “Өрімтал” атты жастар қосымшасы бар екенін көзім көрген. Яғни, бұл сөз біздің бүгінгі қоғамда жастарға қатысты қолданып, ауқымын кеңейтіп келе жатқан тәрізді.

“Өрімтал” сөзін Оралхан Бөкей шығармаларынан сондай-ақ 1960-80 ж.ж. ақындардың өлең шумақтарынан жиі кездестеріуге болады. Мысалдаркездесіп жатса, жолдауларыңды өтінімен.

Жиырмасыншығасырәдебиетімізбенөнерімізүшіналтынғасырболдыдегендіайтқан сырласінідосболған, өрімталжастығынақарамастанбозбала, жігітшағының (Егемен Қазақстан)

өрімталсөзінұрымталсөзіменшатастарытындарбар. Екеуіндегі айырмашылық тек қана алғашқы дыбысында ғана емес. Мағынасында.Грамматикалық жүктемесінде жатыр. Ұрымталдың бойында ұрыға тән бір сипат жатқаны анық байқалады. “Өрімтал” есім сөз, ал “ұрымтал” үстеу сөз (Бірақ кейде есім сөзге де жұмсалады. Мәселен, ұрымтал сәт). Өрімтал сөзі жеке дара тұрып та мағынаға ие болса, ұрымтал сөзі көп ретте екінші компонетті қажет етеді.

Қысқаша айтқанда осы.

***

***

Kazakh Language

Kazakh (Қазақ тілі / Qazaq tili / قازاق ٴتىلى)

Kazakh or Qazaq is a Turkic language spoken in Kazakhstan, Russia and China by about 8 million people. Kazakh was first written with the Arabic script during the 19th century when a number of poets, educated in Islamic schools, incited revolt against Russia. Russia’s response was to set up secular schools and devise a way of writing Kazakh with the Cyrillic alphabet, which was not widely accepted. By 1917, the Arabic script was reintroduced, even in schools and local government.

In 1927, Kazakh nationalist movement sprang up but was soon suppressed. At the same time the Arabic script was banned and the Latin alphabet was imposed for writing Kazakh. The Latin alphabet was in turn replaced by the Cyrillic alphabet in 1940.

source: Omniglot

5 thoughts on “urimtal деген не?

  1. The country’s total GDP is US$77.9bil with latest GDP growth of 10.6%.

    Myna soylemdi janalau (update) kajet siyakty🙂 Bul kriziske urynbay turgannan buryngy malimet emes pe?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s