“Қазақия” жазбаларын қалай бағалаймын?

10155736_10153948674035161_496020116_n
Үш күн сайын қазылар құрамындағылар өз пікірімізді жазып отырамыз дегенбіз. Бұған дейін Блогиада жазбаларын бағалағандықтан ендігісі оңай болар дегенмін. Бірақ негізінен әлеуметтік желі оқырмандарына бағытталғандықтан қиындығы болатынын да білдім.

Қазақия – 2015 жобасының басты мақсаты – интернеттегі қазақша түсінетін аудиторияға белсенді интернетшінің көзімен біз көрмей жүрген “жаңа” Қазақстанды таныту. Общым мен солай ұқтым. Әрі жазбаларға сол призма тұрғысынан қарауға тырысамын. Бұл жердегі “жаңа” сөзі, жаңа медиадағы “жаңа” сөзі сияқты. Жаңа деген жаңалықты емес, жан-жақты жаңа дегенді білдіреді :)

Сенбі күні кейбір қатысушылармен Алматыда кездестім. “Негізі жақсы жазбаның құрамы қандай?” деген тәріздес сұрақ қойылды. Жобамен былай жауап бердім:

Біріншіден, қателесіңдер. (“Грамматикалық қате ме?” деп сұрады сонда біреуі). Қателесіңдер дегенім, батыл болыңдар, айналаға басқаша қараудан қорықпаңдар дегенім еді. Себебі ерекшелік күтеміз.

Екіншіден, функционалдық. Жазбаңыз біреудің кәдесіне жарауы тиіс. Жақсы мағынадағы пайдалы коэфициенті болсын. Титтей болса да. Бұл тікелей бірнәрсені жасап көруге итермелеу, бірдеңе жасау, білмеген жаңа бір ақпаратты біліп қалу. Мысалы, Эльвираның дүкендегі бағаларды салыстыруы, Ақботаның блог ашуға үйретуі т.с.с.

Үшіншіден, қарапайым. Түсінуге жеңіл, қызық, оңай болсын. Құрғақ ақпарат, яки түсініксіз каламбур емес. Ойнақы, түсінікті, әңгімеге шақыратын тіл болғаны дұрыс. Себебі негізінен жазбалар әлеуметтік желі оқырмандарына бағытталып отыр. Әлеуметтік желідегілердің дені – қыңыр адамдар. Қағытып қалғанды, сөз қыстырғанды жақсы көреді. Жылт етіп қарағанда түсіне қалуымыз керек :)

Төртіншіден, әдемілік. Әдемі сурет, әдемі кадр, әдемі дауыс, әдемі жазу, әдемі ой, әдемі мінез, әдемі безендіру. Әрбір әріптегі ұқыптылық.

Бесіншіден, батырлық. Мінез көрсетіңдер. Көп ішінен іріктелген санаулы ғана қатысушы болғандықтан, әрі өзгелерге берілмеген мүмкіндікті пайдаланып отырғандықтан әрбір жазбаға мінезбен кіріскен дұрыс. Мінез дегенім дөрекілік емес екенін түсініп отырған боларсыңдар :)

Үш күннің жазбаларын бағаладым. Өте қатты ұнағандары бар. Қатысушыларға күн сайын бір межеден екіншісіне бару әрі пойызбан жүру оңай емес. Тіпті техникалық ақаулардың кесірінен кейбір жазбалар дұрыс ашылмай қалып жатқан кездер де бар. Саяхаттап жүріп жазба жарыстыру – алғашқы жоба.

Қатысушылардың жазбаларындағы визуалды ойланулары ұнайды. Бірақ әлі де пісіру керек. Кейде әдемі ойларына дұрыс форма таппай қалады. Сурет, яки видео, инфографика керек емес жерде қолданылып кетеді. Сосын таза журналистика жағына ойысып кететін тұстар бар.

Төменде жазбаларды оқығанан кейін туған ойларымды жинақтап беріп отырмын. Бұл ойларды көбіне өзім үшін жазып қоятындықтан кейбір тұстары түсініксіздеу болуы мүмкін. Continue reading

20150126_113418

Активиа зауытынан түртіп алған 10 ой

20150126_113439

“Айранды – кефир, ал йогуртты – ұйыған құрт” деп білетінмін. Активианы қалай жасап шығаратынын көрген соң, Алматыдан шығатын сүт өнімдерінің іші мен сырты әртүрлі болатынына көз жетті.

Өткен айда Алматы көшелерінде Danon компаниясының “Активиа классикалық” деген жарнамасын көрген боларсыз. Өзім анда-санда жолға шыққанда алатыным болмаса, қымбатсынып алмайтынмын. Оның үстіне Made in Kazakhstan дегендерге басымдық беретіндерденмін. Continue reading

“Шын жүректен” таңқалдыру

Алматының қым-қуыт тірлігі ешқашан соңына жеткізбейді. Кейде күннің бұлыңғыр болуы, кондуктордың әлдебір әдепсіз қылығы, дүкендегі азық-түліктің қымбаттауы т.с.с. майда-шүйделер көңіл-күйіңді құртатын кездер болады.

Қоғамды кінәлайсың, өзіңнен кінә іздейсің, әйтеуір “күйзеліс” деген жабысқақты жұқтырып аласың.

Сосын Жұма күні шүкір етесің. Іштей бір жақсылық жасауға ниеттенесің. Біреудің көңілін көтергің келеді. Шын жүректен. Бірақ оған да кейде бір нәрсе түрткі болуы керек болып жатады. Оны біреулер мотивация деп таниды. Мәселен, бір адам садақа салып жатыр, сен де садақа бересің. Өзің бірінші болып бастауға, бір нәрсе кедергі болып тұрады. “Біреу бастасын, сосын мен жалғастырамын” дейсің.

Кейбір ғалымдар мотивация болуы үшін “эмоция” керек деген пікірде. Құлазыған көңілді тек эмоция бұзып-жарады дейді.

Сондай бір жақсылықтың жаршысы болып жүргендер бар. “Шын жүректен” деген бағдарламаны көрген боларсыз. Өзің де біреуге “сюрприз” жасағың келіп кетеді.

“Шын жүректен” деген бағдарламаны бір үйге қонаққа барғанда байқап қалдым. Шетелдік бір леп сезіледі. Қойылымнан, кейіпкерлердің сөйлеуінен, оператордың жұмысынан. Басында жасандылық па деп ойладым. Себебі үйреніп қалған бір сарынды кадрлар емес, мұңлы адамдарды емес, қуанып жүрген, армандап жүргендерді көресің. Continue reading

"Қазақстан Дауысы" шоуына қатысушылар

Студентім өз кейіпкерін “Қазақстан дауысынан” тапты

“Сәлеметсіз бе, ағай?! Халыңыз қалай? Тапсырмаңызды орындадым. Жасаған жұмысым көңілімнен шыққан жоқ. Бұдан да күшті жасауға болатын еді”.

Сулейман Демирел Университетіндегі студенттерімнің жолдайтын хаттары әдетте осындай сөйлемдермен басталады. Үй тапсырмасын жақсы орындаса да “көңілімнен шықпадымен” бастайды. Сенбі күндізгі сағат 12.00-ден кешіктірмей студенттерім үй тапсырмасын жолдауы тиіс. Бұл – дедлайн (deadline – ағылшын тілінен тура аударғанда “өлім сызығы” дегенді білдіреді. Тапсырманы өткізудің ең соңғы мерзімі деген сөз).

Бұл – өткен семестрде “Audio Storytelling” деген курсымда оқыған Айгерім Табылдиева деген студентімнің үй тапсырмасы. Видеода өткен аптада “Қазақстан Дауысы” жобасына қатысқан Айдана Риза деген әншінің ойы баяндалады. Студентімнің тапсырмасы (орыс бөлімінде оқығандықтан орыс тілінде жасалды) “сюрприз” элементімен есімде қалдырды. Себебі слайдкастың бас кезінде кейіпкерінің нақты кім екені айтылмайды. Алпысқа жуық үй тапсырмасын қарап отырғанда “Соңы не болды екен?” дегізетін осындай жұмыстар ұнайды.

Басты мақсат – “құрғақ ақпарат” жеткізу емес, мультимедиада оқиғаны әлдебіреуге әңгіме айтып отырғандай (stroytelling) немесе кейіпкердің өзі әңгімесін тыңдап отырғандай әсер қалдыру болатын. Әрі көрерменге ұнау үшін ішіне сюрприз элементін қосу керек. Continue reading

stat

Сайттардың статистикасы: Beeline, Tele2, Kcell, Activ және Altel

Бұл жазбада Қазақстандағы мобильді операторлардың сайттарын салыстырмақпын. Дәлірек айтқанда кейбіреулер мойындамайтын Alexa сайтындағы деректерін салыстырдым. Alexa-да “накрутка” жасауға болады дегенді оқығаным бар. Сондықтан мұндай “счетчиктерге” қатысты пікірлер қашан да дауға толы.

Төменде Alexa.com сайтындағы бес сайттың мәліметтері негізінде шығарған есебімді көріп тұрсыз.

stat Continue reading

2014 in review

The WordPress.com stats helper monkeys prepared a 2014 annual report for this blog.

Here’s an excerpt:

The concert hall at the Sydney Opera House holds 2,700 people. This blog was viewed about 29,000 times in 2014. If it were a concert at Sydney Opera House, it would take about 11 sold-out performances for that many people to see it.

Click here to see the complete report.